به گزارش همشهری آنلاین، حضور مسعود پزشکیان، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ در این نشست، اهمیت اقتصادی بریکس را بیشتر کرده است؛ گروهی که اکنون بیش از 40 درصد جمعیت جهان و نزدیک به یکچهارم اقتصاد جهان را دربرمیگیرد.
به گزارش همشهری، یکی از مهمترین محورهای اقتصادی اجلاس، افزایش استفاده از ارزهای ملی در تجارت میان اعضا و توسعه مسیرهای پرداخت خارج از شبکههای سنتی مالی است. بریکس در سالهای اخیر بهدنبال ایجاد ارتباط میان سامانههای پرداخت اعضا بوده و هند و برزیل نیز سامانههای بزرگ پرداخت سریع خود را در این مسیر مطرح کردهاند. سامانه UPI هند بیش از 550 میلیون کاربر و Pix برزیل بیش از 170 میلیون کاربر دارد و دو کشور بهدنبال توسعه پیوندهای فرامرزی این زیرساختها هستند.
البته این رویکرد به معنای ایجاد یک پول مشترک یا حذف فوری دلار نیست. حتی هند تاکید کرده است که در نشست امسال دستور کار مشخصی برای ایجاد ارز مشترک بریکس وجود ندارد و روسیه نیز گفته هدف این کشور دلارزدایی به معنای کنار گذاشتن دلار نیست. آنچه اکنون پیگیری میشود، استفاده بیشتر از ارزهای محلی و ایجاد گزینههای متنوعتر برای پرداخت و تسویه تجارت است.
پیشنهادهای اقتصادی ایرانمسعود پزشکیان در نشست تجاری بریکس تلاش کرده است پیشنهادهای ایران را به موضوعات اجرایی و اقتصادی این گروه گره بزند. ريیسجمهوری پیشنهاد ایجاد شرکت بیمه اتکایی بریکس با سرمایه اولیه 10 میلیارد دلار را مطرح کرده است؛ شرکتی که هدف آن پوشش ریسک پروژههای بزرگ زیرساختی و انرژی و افزایش اعتماد بخش خصوصی برای سرمایهگذاری میان کشورهای عضو است.
پزشکیان همچنین بر افزایش استفاده از ارزهای ملی در تجارت اعضا تاکید کرده است.
پیشنهاد ایران از این جهت اهمیت دارد که یکی از موانع اصلی اجرای پروژههای بزرگ در کشورهای عضو بریکس، فقط کمبود منابع مالی نیست، بلکه ریسکهای سیاسی، ارزی و تجاری نیز مانع سرمایهگذاری میشوند. ایجاد ابزارهای بیمه و ضمانت میتواند بخشی از این ریسک را پوشش دهد.
پزشکیان همچنین بر کاهش موانع تجاری، تسهیل تجارت فرامرزی و حرکت بریکس از تجارت مواد خام به سمت زنجیرههای تولید و ارزش مشترک تاکید کرده است. این موضوع برای ایران اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا میتواند مسیر صادرات کالاهای با ارزش افزوده بیشتر و مشارکت در پروژههای مشترک صنعتی را فراهم کند.
تامین مالی؛ محور مهم دیگر بریکسدر کنار تجارت و پرداخت، تامین مالی پروژههای توسعهای نیز یکی از محورهای اصلی همکاری بریکس است. بانک توسعه جدید بریکس یا NDB از مهمترین ابزارهای این گروه محسوب میشود و تاکنون حدود 43 میلیارد دلار برای پروژههای زیرساختی و توسعه پایدار تامین مالی تصویب کرده است.
ایران نیز در حال پیگیری عضویت در این بانک است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، اعلام کرده است تهران برای عضویت در بانک توسعه جدید بریکس در حال انجام مراحل لازم است و از حمایت برخی اعضا نیز برخوردار شده است.
این موضوع میتواند برای ایران اهمیت عملی داشته باشد؛ زیرا درصورت نهاییشدن عضویت، ظرفیت تامین مالی پروژههای زیرساختی، انرژی و حملونقل افزایش خواهد یافت.
وزیر اقتصاد چه میگوید؟سیدعلی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، نیز بریکس را یکی از مهمترین ظرفیتهای همکاری اقتصادی ایران دانسته و بر موضوعاتی مانند تامین مالی توسعه، همکاری بانکی و مالی، تسهیل تجارت و سرمایهگذاری، بازار انرژی، صندوقهای سرمایهگذاری مشترک و پیمانهای پولی تاکید کرده است.
در نشستهای اقتصادی بریکس نیز استفاده از ارزهای محلی و توسعه نظامهای پرداخت داخلی و فرامرزی در کانون گفتوگوها قرار داشته است. به این ترتیب، نگاه ایران به بریکس تنها افزایش تجارت نیست؛ بلکه ایجاد ابزارهایی برای انتقال پول، تامین مالی و کاهش هزینه مبادلات نیز دنبال میشود.
زنجیره تامین و انرژیهند بهعنوان ريیس دورهای بریکس، توسعه زنجیرههای تامین و همکاری در حوزه لجستیک را نیز در دستور کار قرار داده است. هدف، کاهش آسیبپذیری تجارت جهانی در برابر بحرانهای سیاسی و اختلال در حملونقل و افزایش اتصال میان اقتصادهای عضو عنوان شده است. برنامه همکاری در زنجیرههای ارزش جهانی برای سالهای 2026 تا 2030 نیز در همین چارچوب دنبال میشود.
برای ایران، این بخش از همکاریها اهمیت زیادی دارد. موقعیت جغرافیایی ایران میان خلیجفارس، آسیای مرکزی، روسیه و مسیرهای منتهی به اقیانوس هند، ظرفیت تبدیل شدن ایران به یکی از مسیرهای ترانزیتی بریکس را ایجاد کرده است؛ مشروط به اینکه زیرساختهای حملونقل و لجستیک کشور توسعه پیدا کند.
جنگ خاورمیانه؛ نگرانی اقتصادی بریکسهمزمان با مباحث اقتصادی، تحولات خاورمیانه نیز در اجلاس مورد توجه قرار گرفته است. شی جینپینگ در دهلینو گفت چین آماده همکاری با دیگر اعضای بریکس برای کمک به برقراری صلح و ثبات در خاورمیانه و خلیجفارس است. اهمیت این موضوع برای بریکس تنها سیاسی نیست؛ جنگ و ناامنی در منطقه میتواند قیمت انرژی، کشتیرانی و زنجیره تامین را تحت تاثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، ولادیمیر پوتین بر نقش رو به رشد اقتصادهای نوظهور در اقتصاد جهان تاکید کرده و بریکس را بستری برای توسعه همکاری اقتصادی میان اعضا دانسته است.
بریکس برای ایران چه دارد؟خروجی اقتصادی اجلاس را میتوان در 4 محور شامل تجارت، پرداخت، تامین مالی و ترانزیت خلاصه کرد. استفاده بیشتر از ارزهای ملی میتواند مسیرهای جدیدی برای تسویه تجارت ایجاد کند، بانک توسعه جدید بریکس میتواند به تامین مالی پروژهها کمک کند و همکاری در زنجیره تامین و حملونقل نیز فرصتی برای تقویت جایگاه ترانزیتی ایران است.
